Leeftijdsparadox van de Orionnevel

Leidse sterrenkundigen vinden mogelijke verklaring voor de leeftijdsparadox van de Orionnevel

5 november 2026 | Leiden Convention Bureau | |

Sterrenkundigen van onder meer de Universiteit Leiden hebben een mogelijke verklaring gevonden voor een opvallend verschijnsel in de Orionnevel. De gasstructuren en planeetvormende schijven in dit stervormingsgebied lijken veel jonger dan de sterren zelf. Volgens nieuw onderzoek kan een botsing tussen twee sterren, ongeveer 200.000 jaar geleden, deze leeftijdsparadox verklaren.

De Orionnevel

De Orionnevel is een groot stervormingsgebied dat met het blote oog zichtbaar is. Rond verschillende jonge sterren bevinden zich schijven van gas en stof waarin planeten kunnen ontstaan. Deze schijven worden langzaam afgebroken door de intense straling van de centrale zware ster, Theta-1 Orionis C1. Opmerkelijk genoeg zouden de schijven, gezien de leeftijd van de sterren van ongeveer één miljoen jaar, al verdwenen moeten zijn. Ook de uitdijende gasschil rond de centrale ster lijkt met een leeftijd van enkele honderdduizenden jaren aanzienlijk jonger.

De Leidse sterrenkundige Maite Wilhelm en haar collega's onderzochten daarom een nieuw scenario. Volgens hun hypothese ontstond de centrale ster, met een massa van ongeveer 33,5 keer die van de zon, door de samensmelting van twee sterren. Mogelijk verstoorde een derde ster hun onderlinge baan, waardoor de twee uiteindelijk botsten. Met computersimulaties onderzochten de wetenschappers welke gevolgen deze gebeurtenis voor de omgeving zou hebben gehad.

De simulaties ondersteunen het voorgestelde scenario. Vóór de botsing produceerden de afzonderlijke sterren aanzienlijk minder straling, waardoor de planeetvormende schijven lange tijd behouden konden blijven. Na de samensmelting nam de straling sterk toe en begon de snelle verdamping. De onderzoekers vermoeden bovendien dat gas uit deze verdampende schijven bijdraagt aan de snelle uitdijing van de gasschil. Ook het schuine magneetveld en een klein stikstofoverschot in de centrale ster passen binnen deze verklaring.

Volgens Simon Portegies Zwart wijzen de resultaten erop dat sterbotsingen mogelijk vaker voorkomen dan eerder werd aangenomen. Het onderzoek laat zien hoe interacties tussen sterren grote gevolgen kunnen hebben voor hun directe omgeving. Daarmee biedt de studie niet alleen nieuwe inzichten in de geschiedenis van de Orionnevel, maar ook in de invloed die sterbotsingen kunnen hebben op de vorming van planeten.